Planten voor weinig licht
Weinig licht is niet hetzelfde als geen licht
Elke plant heeft licht nodig om te leven, ook een plant die bekendstaat als ‘schaduwplant’. Een kamerplant heeft dus altijd een raam nodig, ook als dat een paar meter verderop zit. In een kast of een badkamer zonder raam houdt geen kamerplant het lang vol.
Wat schaduwplanten bijzonder maakt, is dat ze met weinig licht toekomen. Ze groeien langzaam en gaan zuinig om met hun energie. In dit artikel lees je hoe ze dat doen, hoeveel licht ‘weinig’ eigenlijk is, welke planten het beste werken en hoe je ze verzorgt.
Hoe schaduwplanten met weinig licht omgaan
Planten maken via fotosynthese suikers uit licht, water en CO2. Tegelijk verbruiken ze suikers door te ademen. Een plant kan alleen groeien als ze meer suiker maakt dan ze verbruikt. Het lichtniveau waarbij die twee precies in evenwicht zijn, heet het lichtcompensatiepunt.
Schaduwtolerante planten hebben een paar eigenschappen die helpen bij weinig licht. Onderzoek van Pons en Poorter (2014) vond onder meer:
- Zuinige, duurzame bladeren. De bladeren van schaduwtolerante soorten waren relatief dun maar compact, met meer koolstof en hogere bouwkosten. De onderzoekers verbinden dat met een betere afweer en een langere levensduur van het blad in de schaduw.
- Langzame groei. Bij meer licht versnelden schaduwtolerante soorten hun groei veel minder dan lichtminnende soorten.
- Ademhaling. Er zijn aanwijzingen dat schaduwtolerante soorten minder verbruiken door ademhaling en daardoor een lager lichtcompensatiepunt hebben, maar de verschillen zijn klein en niet altijd consistent.
(Pons & Poorter, 2014, Frontiers in Plant Science)
Wat dit voor jou betekent: een schaduwplant overleeft in een donkere hoek vooral doordat ze zuinig leeft en langzaam groeit. Verwacht in een donkere hoek dus weinig nieuwe groei. Dat is normaal en geen teken dat er iets mis is.
Hoeveel licht is ‘weinig’?
Voor kamerplanten geldt ongeveer 75 footcandle (circa 800 lux) als ‘weinig licht’ (University of Illinois Extension). Dat is ongeveer 5% van direct zonlicht. Bronnen hanteren wel verschillende grenzen: Penn State noemt 100 footcandle als gangbare ondergrens voor ‘weinig licht’ (Penn State Extension). Onder ongeveer 50 footcandle (circa 540 lux) houdt een plant het volgens Mississippi State University niet lang vol (MSU Extension).
Hoeveel licht een plant krijgt, hangt af van de raamrichting en de afstand tot het raam. De University of Illinois geeft deze richtlijn:
| Lichtniveau | Lichtsterkte | Noordraam | Oost- of westraam | Zuidraam |
|---|
| Weinig | ca. 75 fc (800 lux) | Een paar stappen van het raam | 1 tot 3 meter van het raam | 4,5 tot 6 meter van het raam |
| Gemiddeld | ca. 150 fc (1.600 lux) | Direct voor het raam | Een paar stappen van het raam | 1 tot 3 meter van het raam |
| Veel | ca. 300 fc (3.200 lux) | – | Direct voor het raam | Tot 1,5 meter van het raam |
| Direct zonlicht | ca. 1.500 fc (16.000 lux) | – | – | Direct voor het raam |
Bron: University of Illinois Extension; omgerekend van feet naar meters en van footcandle naar lux (1 fc = 10,76 lux), afgerond.
Verder dan ongeveer 2,5 tot 3 meter van een raam groeien zelfs schaduwplanten slecht (MSU Extension).
Tip: meet het zelf. Met een gratis lichtmeter-app op je telefoon of een eenvoudige luxmeter zie je snel hoe licht een plek is. Zo’n meting is een richtlijn; kijk daarnaast vooral naar hoe je plant reageert (Penn State Extension).
De beste planten voor weinig licht
Deze planten staan bij een of meer universiteiten op de lijst voor weinig licht. Van deze planten kan de ZZ-plant volgens onderzoek met het minste licht toe.
| Plant | Licht | Water | Goed om te weten | Giftig voor huisdieren |
|---|
| ZZ-plant (Zamioculcas zamiifolia) | Zeer weinig; vormde in onderzoek ruim een jaar nieuwe bladeren bij 25 fc (ca. 270 lux) (UF/IFAS) | Grond licht droog houden; kan 3 tot 4 maanden zonder water (UF/IFAS) | Slaat water op in dikke wortelstokken; verdraagt weinig licht beter dan Sansevieria en Aspidistra (UF/IFAS) | Ja (ASPCA) |
| Sansevieria, vrouwentong (Dracaena trifasciata) | Weinig tot veel; vaak op een noordraam (Penn State) | Weinig water nodig (Penn State) | Op meerdere lijsten voor weinig licht (Illinois, MSU) | Ja (UF/IFAS) |
| Epipremnum, scindapsus (Epipremnum aureum) | Liever licht tot gemiddeld, maar verdraagt weinig licht (Penn State, MSU) | Als de bovenlaag droog is | Donkergroene rassen zoals ‘Jade’ doen het beter bij weinig licht dan geelgroene zoals ‘Neon’ (Penn State) | Ja (ASPCA) |
| Aspidistra, schoenpoetsersplant (Aspidistra elatior) | Weinig (MSU, UArk) | Als de bovenlaag droog is | Engelse naam ‘cast-iron plant’: bekend als zeer sterk | Niet vermeld in onze bronnen |
| Aglaonema (Aglaonema spp.) | Weinig (Illinois, MSU) | Als de bovenlaag droog is | Laat wennen aan een donkere plek; een plotselinge verhuizing kan bladverkleuring geven (Penn State). Gevoelig voor kou (UF/IFAS) | Ja (ASPCA) |
| Philodendron, hartbladige (Philodendron hederaceum) | Weinig (Illinois) | Als de bovenlaag droog is | Hangende of klimmende groei | Ja (UF/IFAS) |
| Dwergpalm (Chamaedorea elegans) | Weinig (Illinois, MSU) | Als de bovenlaag droog is | Ook de verwante Chamaedorea seifrizii staat op de lijst voor weinig licht (MSU) | Niet vermeld in onze bronnen |
| Lepelplant (Spathiphyllum) | Weinig tot gemiddeld (Illinois, UArk) | Als de bovenlaag droog is | Illinois rekent hem tot weinig licht, Arkansas tot gemiddeld licht: zet hem dus niet in de donkerste hoek | Ja (ASPCA) |
Over giftigheid. Lepelplant, Epipremnum, ZZ-plant en Aglaonema bevatten naaldvormige kristallen van calciumoxalaat. Bij huisdieren veroorzaken die vooral kwijlen, braken en irritatie in de bek; de ernst is meestal gering (ASPCA). Zet ze buiten bereik van katten, honden en kleine kinderen.
Op zoek naar een plant voor een donkere plek? Bekijk de kamerplanten in onze webshop en kies bij twijfel een van de planten uit de tabel hierboven.
Verzorging bij weinig licht
Een plant op een donkere plek groeit langzaam en heeft dus minder water en voeding nodig. Te veel water is ook hier de grootste valkuil: overbewatering is de meest voorkomende doodsoorzaak van kamerplanten (MSU Extension). Lees meer in ons artikel over kamerplanten water geven.
- Minder vaak water geven. Geef water als de grond begint op te drogen, op basis van wat de plant nodig heeft en niet volgens een vast schema (MSU Extension). In een donkere hoek droogt de grond langzamer dan op de vensterbank.
- Weinig of geen voeding. Bemest minder of helemaal niet bij weinig licht en in de winter (MSU Extension). Extra water of voeding lost een tekort aan licht niet op (University of Arkansas).
- Draai de pot regelmatig. Planten groeien naar het licht toe; dit heet fototropie (NDSU Extension). Door de pot af en toe een kwartslag te draaien, groeit de plant gelijkmatiger.
- Houd de bladeren schoon. Veeg stof af met een vochtige doek, zodat er zoveel mogelijk licht op het blad valt.
- Verhuis geleidelijk. Een plotselinge overgang van een lichte naar een donkere plek kan stress en bladverkleuring geven (Penn State Extension).
- Geef af en toe een lichtkuur. Mississippi State adviseert planten op een donkere plek periodiek 4 tot 8 weken op een lichtere plek te zetten en ze daarna terug te zetten (MSU Extension).
- Kweeklamp als aanvulling. Is er echt te weinig daglicht, dan kan een (LED-)kweeklamp helpen. Bij weinig licht kunnen planten profiteren van 14 tot 16 uur licht per dag; meer dan 16 uur wordt afgeraden, omdat planten ook rust nodig hebben (University of Illinois Extension). Mississippi State noemt 12 tot 14 uur, met de lamp op 30 tot 90 cm van de plant (MSU Extension). Gebruik een tijdschakelaar.
Twee hardnekkige mythes
Mythe 1: ‘Deze plant heeft geen licht nodig.’ Geen enkele plant leeft zonder licht. Onder ongeveer 50 footcandle (circa 540 lux) houdt een plant het niet lang vol (MSU Extension). Een badkamer zonder raam of een kast is dus geen plek voor een kamerplant, tenzij je een kweeklamp gebruikt.
Mythe 2: ‘Een paar planten zuiveren de lucht in huis.’ Dit idee komt uit een NASA-onderzoek uit 1989 naar luchtzuivering in ruimtestations. Die proeven werden gedaan in kleine, afgesloten kamers. Onderzoekers van Drexel University bekeken in 2019 een twaalftal studies uit dertig jaar en concludeerden dat planten vluchtige stoffen veel langzamer uit de lucht halen dan gewone ventilatie. Om hetzelfde effect te krijgen als ventilatie of een paar open ramen, zou je 100 tot 1.000 planten per vierkante meter vloer nodig hebben (Cummings & Waring, 2019, via Drexel University).
Planten maken een ruimte dus mooier, maar voor schone lucht kun je beter ventileren.
Zo zie je dat je plant te weinig licht krijgt
- Lange, slappe stengels die naar het licht toe groeien en gaan hangen of omvallen.
- Grote afstanden tussen de bladeren.
- Kleinere nieuwe bladeren dan normaal.
- Bij ernstig lichtgebrek witte of gele bladeren, omdat de plant te weinig bladgroen aanmaakt.
(NDSU Extension)
Bij bonte planten kan de nieuwe groei bij weinig licht groener en minder gevlekt zijn; Penn State zag dat bij de Dieffenbachia (Penn State Extension). Ook bladval in de herfst en winter is vaak een reactie op minder licht (University of Arkansas). Lees meer in ons artikel over planten verzorgen in de herfst en winter.
Veelgestelde vragen
Kan ik een plant in een badkamer zonder raam zetten?
Nee, niet zonder kweeklamp. Zonder daglicht houdt geen kamerplant het lang vol.
Welke plant kan met het minste licht toe?
Van de planten in dit artikel de ZZ-plant; hij verdraagt weinig licht beter dan Sansevieria en Aspidistra. In onderzoek van de University of Florida vormde hij ruim een jaar nieuwe bladeren bij ongeveer 270 lux (UF/IFAS).
Mijn plant groeit nauwelijks. Moet ik bijvoeden?
Nee. Langzame groei is normaal bij weinig licht. Extra voeding helpt dan niet (University of Arkansas). Zet de plant liever iets dichter bij het raam.
Zijn deze planten veilig voor mijn kat of hond?
Veel planten voor weinig licht zijn licht giftig voor huisdieren, waaronder lepelplant, Epipremnum, ZZ-plant en Aglaonema (ASPCA). Zet ze buiten bereik.
Bronnen
Geraadpleegd op 24 oktober 2026.
- Pons, T. L. & Poorter, H. (2014). The effect of irradiance on the carbon balance and tissue characteristics of five herbaceous species differing in shade-tolerance. Frontiers in Plant Science 5:12: pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3912841
- Cummings, B. E. & Waring, M. S. (2019). Potted plants do not improve indoor air quality: a review and analysis of reported VOC removal efficiencies. Journal of Exposure Science & Environmental Epidemiology; samenvatting door Drexel University: drexel.edu/news/…/potted-plants-do-not-improve-air-quality
- McConnell, Henny & Chen (UF/IFAS) – Cultural Guidelines for Commercial Production of Interiorscape ZZ (EP252): ask.ifas.ufl.edu/publication/EP252
- Henley, Henny & Chen (UF/IFAS) – Chilling Injury in Tropical Foliage Plants: II. Aglaonema (EP103): ask.ifas.ufl.edu/publication/EP103
- University of Illinois Extension – Houseplants: Lighting: extension.illinois.edu/houseplants/lighting
- DelPrince (Mississippi State University Extension) – Care and Selection of Indoor Plants (P1012): extension.msstate.edu (PDF)
- Penn State Extension – Low Light Houseplants: extension.psu.edu/low-light-houseplants
- University of Arkansas Cooperative Extension – Houseplants (Master Gardeners): uaex.uada.edu (PDF)
- University of Arkansas Cooperative Extension – Houseplants Losing Leaves?: uaex.uada.edu/…/Houseplants-Losing-Leaves
- NDSU Extension – Dakota Gardener: A turning plant story: ag.ndsu.edu/…/dakota-gardener-a-turning-plant-story
- ASPCA – These Houseplants Can Cause Trouble for Your Pets: aspca.org/node/69898
- UF/IFAS Extension St. Johns County – Houseplants, Pets, and Poison (Hort 14): sfyl.ifas.ufl.edu (PDF)
